افسردگی-و-درمان

افسردگی واکنشی (reactive)

افسردگی واکنشی با یک موقعیت خارجی ارتباط مستقیم دارد و با حذف آن موقعیت، افسردگی هم از بین می رود. مثلا مادری که مدت ها در انتظار دیدن فرزندش بوده در صورتی که اشکالی در بازگشت فرزندش پیش آید ممکن است دچار افسردگی واکنشی حاد شود که با بازگشت فرزند و دیدار دوباره او، این افسردگی از بین می رود. عده ای این افسردگی را معادل افسردگی عصبی روانی (پسیکونوروتیک) و اختلال دیس تیمیک دانسته اند. این نوع افسردگی در واقع نوعی پاسخ طبیعی تشدید یافته نسبت به ناملایمات است. معمولا مشاوره و حمایت از سوی خانواده و کنترل استرس برای درمان این نوع افسردگی کافی است.

پزشکان از اصطلاح افسردگی واکنشی (Reactive Depression) در دو مورد استفاده می‌کنند. در مورد اول، به افسردگی‌هایی که به علت یک حادثه استرس‌زا ایجاد شده است، واکنشی اطلاق میشود که مدت این افسردگی‌ها هم معمولاً زیاد نیست. چنین افسردگی‌هایی را می‌توان به صورت یک پاسخ طبیعی تشدید یافته در مقابل ناملایمات زندگی نیز درنظر گرفت.
انجام مشاوره، حمایت خانواده، کنترل استرس و بعضی از اقدامات عملی، ممکن است تمام آن چیزهایی باشند که برای درمان این بیماری لازم هستند.
با اینحال، یک حادثه استرس‌زا می‌تواند باعث شروع افسردگی شدیدی شود و افرادی که مستعد به این بیماری هستند می‌توانند بعد از شروع بیماری شان، زندگی پراسترسی را داشته باشند. در صورت وقوع چنین وضعیتی، بسیار مشکل است که دقیقاً‌ بگوییم که این افسردگی، واقعاً واکنشی به استرس بوده است.
اصطلاح واکنش افسردگی را همچنین برای مواردی که یک شخص هنوز می‌تواند به موقعیتهای اجتماعی واکنش نشان داده و از آن لذت ببرد نیز بکار می‌برند.

راه‌های غیردارویی برای درمان افسردگی

 افسردگی میلیون‌ها نفر را در سال درگیر می‌کند و بخش زیادی از این افراد به مصرف داروهای ضدافسردگی مبادرت می‌ورزند. درحالی که مصرف داروهای ضد‌افسردگی برای کمک به کسانی است که افسردگی متوسط به بالا و شدید دارند ، لکن بر روی کسانی که به افسردگی خفیف‌تر مبتلا هستند کمتر تاثیر دارد. در این موارد مناسب است از درمان‌های غیردارویی بهره برد، که مواردی از این درمان‌ها در زیر می‌آید.

 ورزش: ورزش می‌تواند افسردگی را کاهش دهد و با تنظیم فعالیت شیمیایی مغز به بهبود خلق و خوی فرد کمک نماید و همپنین هورمون اندروفین را که عامل نشاط در انسان است با ورزش آزاد می‌شود.

یک استاد روانپزشکی و علوم رفتاری در دانشگاه پزشکی دوک، توصیه می‌کند که سه تا پنج‌بار در هفته و هربار به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ورزش کنید. به گفته وی ورزش‌های هوازی مانند پیاده‌روی سریع بر روی تردمیل بهترین نوع ورزش است اما به هرحال هرمیزان ورزش بهتر از هیچ است.

نور درمانی: روزهای سرد و تیره زمستان، برخی از مردم را که مستعد ابتلا به افسردگی هستند، به این بیماری دچار می‌کند که به آن اختلال خلقی فصلی می‌گویند.

یک روش برای کاهش علائم این افسردگی نوردرمانی است. در این روش فرد در نزدیکی نوری شبیه به نور روز می‌نشیند. درمان با روزی ۱۵ دقیقه آغاز می‌شود و تا دوساعت در روز افزایش پیدا می‌کند. طول این زمان بستگی به شدت علائم و میزان نور دارد که تشخیص آن با دکتر است. هرچند این روش افسردگی را درمان نمی‌کند اما علائم آنرا کاهش می‌دهد.

دفتر خاطرات: تحقیقات نشان می‌دهد، مثبت‌اندیشی یکی از راه‌هایی است که می‌تواند افسردگی را کاهش دهد. دکتر دوریس‌وامی توصیه می‌کند یک دفترچه خاطرات داشته باشید. این یک ابزار مورد استفاده برای تمرین‌دادن به افراد است که به اتفاقات مثبتی که در زندگی‌شان روی می‌دهد بیاندیشند و تنها رویدادهای منفی ذهنشان را درگیر نکند.

طب سوزنی: این روش مانند سایر روش‌ها، مورد تایید تحقیقات زیادی نیست اما تعداد انگشت‌شماری از تحقیقات بیانگر تاثیر این روش است. یک مطالعه در دانشگاه آریزونا بر‌روی ۳۳ زن مبتلا به افسردگی نشان داد که ۶۴ درصد آنها با استفاده از طب سوزنی بهبود یافتند.

شناخت‌درمانی رفتاری: دکتر دوریس‌وارمی، شناخت‌درمانی رفتاری را (آموزش‌های پیشرفته به افراد مبتلا به افسردگی) می‌نامد و می‌افزاید واقعیت این است که افکار احساسات را شکل می‌دهد و یادگیری راه تغییر الگوهای مخرب می‌تواند فرآیند فعالیت فکری را تغییر دهد و فرد به این طریق واکنش و احساسات خود را نسبت به شرایط تغییر می‌دهد.

این روش درمان، روشی کوتاه‌مدت محسوب می‌شود (اغلب ۱۰ تا ۲۰ جلسه) و ثابت شده است که در درمان افسردگی‌های خفیف مانند دارو موثر است.

گروه‌های حمایتی: به گفته دکتر دوریس‌وارمی، این گروه‌ها می‌تواند برای تنظیم وضعیت روحی و روانی افراد استفاده شود. هرچند امروزه این روش چندان مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، اما راهی خوب و مناسب برای درمان افسردگی‌های خفیف است.

این گروه‌ها جامعه را حمایت می‌کنند و آموزش‌های لازم را برای مقابله با افسردگی ارائه می‌دهند و فرصتی ایجاد می‌کنند تا افراد از تجارب خود در مورد مسائل مشابه صحبت کنند و برای کسانی هم که مایل نیستند در مورد افسردگی‌شان صحبت کنند، راه جایگزینی ارائه می‌کنند که از آنجمله ایجاد گروه‌هایی برای شرکت در علائق مشترک است، مانند باشگاه کتاب، یوگا و… .

روغن ماهی: این مکمل غذایی حاوی اسیدهای چرب امگا۳ است که در ماهی‌هایی چون قزل‌آلا، ماهی‌تن، شاه‌ماهی و… یافت می‌شود. مطالعه برروی تاثیر روغن‌ ماهی هنوز قطعی نیست اما تصور غالب بر این است که کمبود اسید چرب امگا۳ در زمان‌های خاص (مانند زمان پس از زایمان) می‌تواند موجب نوسانات خلقی و افسردگی شود و در مناطقی که مصرف غذاهای حاوی امگا۳ بالاست، مردم افسردگی کمتری دارند.

مدیتیشن: مطالعات دانشمندان این نوید را می‌دهد که مدیتیشن می‌تواند نقش موثری در پیشگیری از عود افسردگی ایفا نماید. امروزه پژوهش‌ها در این زمینه بر ترکیبی از مدیتیشن سنتی و روش‌های رفتارشناختی متمرکز شده است.

زعفران: زعفران ارزشی بیش از یک گیاه گرانقیمت غذایی دارد. یک مطالعه در مجله Ethnopharmacology بیان می‌دارد که زعفران می‌تواند سطح سروتوئین و دیگر ترکیبات شیمیایی را در مغز افزایش دهد.

مطالعه‌ی محدودی که برروی ۳۸ نفر در طول شش هفته انجام شد، نشان داد که زعفران به عنوان یک فلوکستین در کاهش علائم افسردگی موثر است. همچنین مصرف‌کنندگان زعفران عوارض جانبی کمتری (مانند تعریق، اختلال در عملکرد جنسی و… ) در مقایسه با افرادی که فلوکستین مصرف می‌کردند داشتند.

یوگا: یوگا می‌تواند استرس و نشانه‌ها و علائم افسردگی را کاهش دهد. مطالعات نشان داده‌اند که یوگا در هر دو دسته‌ی افراد مبتلا به ناراحتی‌های عاطفی و مبتلایان به افسردگی جدی، سبب کاهش استرس، اضطراب و افسردگی می‌شود و انرژی، کیفیت خواب و تندرستی را بهبود می‌بخشد.

درمان غیر دارویی با نوروفیدبک

در مورد بیماران مبتلا به افسردگی اساسی (‏Major Depression‏) که هیچ درمانی برای آن‌ها کارساز نبوده، ‏نوروفیدبک در اغلب موارد نتیجه بخش بوده است‏‎.‏در برخی از کشورها یکی از بهترین و معمول‌ترین درمان‌ها برای افسرده‌خویی (‏Dysthymia‏) {فسردگی خفیفی که بیش از ۲ سال دوام دارد، ‏اما زندگی فرد را مختل نمی‌کند}، نوروفیدبک است .

در نقشه مغزی افراد افسرده نشانه‌های مختلفی دیده می‌شود که بعضی از آن‌ها عبارتند از:
افزایش یا کاهش فوق‌العاده در فعالیت امواج بتا و آلفا در سراسر یا بخشی از مغز؛ کاهش یا افزایش موج دلتا؛ کاهش یا افزایش غیرطبیعی کوهرنس و … . استفاده از نوروفیدبک منجر به انجام اصلاحات در الگوی امواج مغزی افراد افسرده می‌گردد. تغییر در میزان سروتونین و نوراپینفرین که دو انتقال‌دهنده عصبی هستند از علل بروز افسردگی است. نقل و انتقالات انتقال‌دهنده‌ها از مباحث مربوط به شیمی مغز است.
نکته در اینجاست که تغییر در شیمی مغز به تغییر در امواج، و تغییر در امواج به تغییر در شیمی مغز می‌انجامد. لذا استفاده از نوروفیدبک و اصلاح الگوی امواج مغزی سبب ایجاد تعادل در نقل و انتقالات مواد شیمیایی مغز می‌گردد.
نوروفیدبک ساز و کار اصلی که مغز به آن وسیله برانگیختگی فیزیولوژیک را کنترل می‌کند تحت کنترل درآورده و مکانیزم برانگیختگی را طبیعی می‌سازد. این روش صرفنظر از علت افسردگی اثربخش است. در طی درمان مراجع ممکن است متوجه شود که لازم است استفاده از داروهای ضدافسردگی یا محرک را کاهش دهد که به هر حال باید از نظر دوز دارو در طی درمان تحت نظر متخصص باشد.